 | | Các CTCK cẩn trọng khi cung ứng dịch vụ cho vay |
Một trong những giải pháp đưa ra để tạo điều kiện cho Thị trường Chứng khoán phát triển ổn định và tăng tính thanh khoản chính là áp dụng các nghiệp vụ giao dịch mới như: giao dịch ký quỹ, bán khống... vào thị trường chứng khoán. Tuy vậy, các công cụ mới này dù sao vẫn có tính hai mặt.
Giao dịch ký quỹ hay vay và cho vay chứng khoán thể tạo cơ hội kiếm siêu lợi nhuận, nhưng cũng có thể làm mức thiệt hại tăng hơn rất nhiều lần nếu phán đoán thị trường không đúng.
Cơ hội siêu lợi nhuận
Đối với những nhà đầu tư vàng trên sàn giao dịch vàng, chắc chắn khái niệm tài khoản ký quỹ, và hiện tại, ngay cả nghiệp vụ vay "chứng khoán vàng" cũng không còn quá xa lạ. Với tỷ lệ ký quỹ nhất định (ví dụ là 50%), nhà đầu tư sẽ chỉ phải bỏ ra 50 triệu đồng để mua chứng khoán với tổng giá trị lên tới 100 triệu đồng. Khi đó, lợi nhuận thu về của khách sẽ tăng 200% so với việc đầu tư hoàn toàn bằng tiền tự có. Trong tình huống này, rõ ràng, nghiệp vụ giao dịch ký quỹ sẽ giúp cho nhà đầu tư có cơ hội tăng bội số thu lời.
Về phía cơ quan quản lý, thông qua việc giám sát và quy định tỷ lệ ký quỹ qua từng giai đoạn, việc điều tiết thị trường một cách gián tiếp sẽ có tác động tốt và hiệu quả hơn. Ví dụ dễ thấy, nếu trong giai đoạn cần kích cầu, nhất là những giai đoạn chứng khoán đã giảm mạnh như hiện nay, việc tăng tỷ lệ ký quỹ sẽ giúp kích cầu thị trường hiệu quả hơn. Ngược lại, thu hẹp tỷ lệ ký quỹ cũng giúp bình ổn thị trường trong tình huống cầu tăng quá nhanh đẩy giá lên cao tới mức rủi ro.
Theo bà Tay Ai Khim - Trưởng bộ phận Mua ký quỹ Cty chứng khoán (Công ty Chứng khoán) Kim Eng Singapore, việc áp dụng tài khoản ký quỹ sẽ giúp nhà đầu tư có cơ hội tăng lợi nhuận, đồng thời giúp Công ty Chứng khoán tăng giá trị giao dịch, qua đó làm tăng nguồn thu phí, điều này sẽ góp phần ổn định nguồn thu của các Cty này ngay cả trong điều kiện thị trường chứng khoán đi xuống như hiện nay của Việt Nam.
Bên cạnh nghiệp vụ giao dịch ký quỹ, một trong những nghiệp vụ mới được các nhà đầu tư và Công ty Chứng khoán quan tâm là nghiệp vụ vay và cho vay chứng khoán. Nghiệp vụ vay và cho vay chứng khoán sẽ hỗ trợ nhà đầu tư trong tình huống nhà đầu tư sẽ có hoặc không có chứng khoán, nhưng do dự đoán giá chứng khoán trong tương lai sẽ giảm hoặc muốn hiện thực hóa khoản lãi dự kiến. Theo đó, Công ty Chứng khoán và nhà đầu tư sẽ ký hợp đồng thỏa thuận, nhà đầu tư giao tài sản ký quỹ và nhận chứng khoán. Hai bên sẽ thống nhất thời điểm nhà đầu tư hoàn trả chứng khoán và nhận lại tài khoản ký quỹ cũng như thanh toán phí. Tùy theo mỗi nước sẽ có những quy định cụ thể khác nhau liên quan đến báo cáo và mức độ cho vay chứng khoán. Ưu điểm của nghiệp vụ này là, giúp nhà đầu tư có thể kiếm lời ngay cả khi thị trường đi xuống và giúp tăng cầu chứng khoán khi giá đã giảm, từ đó duy trì thị trường ở trạng thái cân bằng.
Và những rủi ro
Bên cạnh những ưu điểm như đã nêu trên, các công cụ này cũng sẽ góp phần làm tăng mức độ rủi ro của các danh mục đầu tư khi thị trường dự đoán sai. Do đó, yêu cầu hết sức quan trọng với các nhà đầu tư khi sử dụng dịch vụ này là phải có nhạy cảm thị trường và óc phân tích tốt.
Ngoài ra, phía Công ty Chứng khoán, đơn vị cung ứng dịch vụ cũng có nguy cơ gặp nhiều rủi ro. Các rủi ro chủ yếu mà Công ty Chứng khoán gặp phải là: khả năng thu hồi vốn và thu hồi chứng khoán. Theo bà Tay Ai Khim, để hạn chế những rủi ro này, Công ty Chứng khoán cần đưa ra các điều khoản chặt chẽ. Theo đó, đối với nghiệp vụ giao dịch ký quỹ, nhà đầu tư phải thực hiện bổ sung tiền ngay khi giá chứng khoán bị giảm. Và, khi giá CP bị giảm đến một tỷ lệ nhất định (tùy theo 2 bên thỏa thuận) thì Công ty Chứng khoán được toàn quyền bán chứng khoán để thu hồi nợ. Trong tình huống, việc bán chứng khoán không đủ để trả nợ, nhà đầu tư có nghĩa vụ trả nợ đến cùng. "Công ty Chứng khoán hoàn toàn có thể kiện nhà đầu tư ra tòa để trả hết phần ứng vốn của Công ty Chứng khoán nếu nhà đầu tư không trả nợ đúng theo quy định". Công ty Chứng khoán cũng nên lường trước những khó khăn có thể gặp lại với trường hợp cho vay chứng khoán nhưng không thể trả lại chính loại chứng khoán đó, giả thiết thị trường mất tính thanh khoản.
|
Công ty Chứng khoán nên nghiên cứu kỹ các điều khoản trong hợp đồng mở tài khoản giao dịch ký quỹ cũng như cho vay chứng khoán, và phải lường tới những tác động của chính thị trường chung. Đối với thị trường như Việt Nam hiện tại, chỉ nên áp dụng các nghiệp vụ trên khi tính thanh khoản được cải thiện và duy trì cũng như kiến thức chung của nhà đầu tư tăng lên. | |
