Nhìn lại ngành Dệt - May Việt Nam hội nhập: Cách mạng công nghệ :: Tiêu điểm - Tin tức Doanh nghiệp - Doanh nhân :: DDDN.com.vn

Lần đầu tiên VN đã lọt vào top 10 nước dẫn đầu thế giới về XK dệt may. Ngành Dệt - May đã phát triển thành một trong những ngành công nghiệp quan trọng bậc nhất của VN, mũi xuất khẩu chủ lực. Một mặt, dệt may là ngành sử dụng nhiều lao động, qua đó giúp giải quyết hiệu quả công ăn việc làm. Mặt khác, ngành này cũng đã đem lại nhiều ngoại tệ cho đất nước.

Toàn quốc hiện có khoảng 2.000 DN dệt may với hơn 2 triệu lao động; 25% trong số đó là các DN có vốn đầu tư nước ngoài. Các DN may hiện nay phần lớn là các DN tư nhân hay Cty cổ phần. Họ thường chú trọng ưu tiên thực hiện các hợp đồng may gia công XK. Nhiều DN chỉ sản xuất các sản phẩm theo đơn đặt hàng từ nước ngoài dưới dạng gia công thuần tuý. Thuận lợi của các DN dệt may VN nằm ở giá nhân công rẻ, tay nghề cao, khả năng sản xuất hàng loạt và tính linh hoạt của DN đối với nhiều loại đơn hàng.

Trong năm 2006 ngành dệt may VN XK hàng hoá trị giá 5,83 tỷ USD, tương đương mức tăng trưởng 20,5% so với năm trước và chiếm 15% trong tổng kim ngạch XK của cả nước. Các nước nhập khẩu hàng dệt may lớn nhất của VN là Mỹ (doanh thu 3.04 tỷ USD), EU (1,24 tỷ USD) và Nhật (628 triệu USD). Trong khi đó, toàn bộ thị trường trong nước chỉ đạt doanh số khoảng 1,8 tỷ USD. Sản phẩm xuất khẩu quan trọng nhất là áo khoác, quần dài, sơmi, hàng dệt kim và quần áo các loại. Các lô hàng XK vẫn chủ yếu là các hợp đồng gia công lại cho đối tác nước ngoài; nhiều DN VN hầu như không có đối tác phân phối trực tiếp trên thị trường quốc tế. Lợi nhuận của các DN dệt may thường khá thấp (so với doanh thu) do phần lớn nguyên phụ liệu, mẫu mã thiết kế và hoạt động phân phối đều được quyết định bởi đối tác nước ngoài. Phần đóng góp của phía VN vào việc hoàn thiện một chiếc áo khoác chỉ vào khoảng 11%, đối với sơ mi là 25%, quần dài là 15% và trong các sản phẩm khác luôn dưới mức 25%.

Cũng trong năm 2006, ngành dệt may phải chi 5,65 tỷ USD cho nhập khẩu, chủ yếu là vải (chiếm 52%), nguyên phụ liệu (34%), sợi (10%) và bông xơ (4%). Các mặt hàng này đa phần được nhập từ Trung Quốc, Đài Loan và các nước ASEAN.

Trong những năm qua, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm của ngành dệt đạt khoảng 13%. Năng lực của các DN cung ứng nguyên phụ liệu trong nước còn khá khiêm tốn. Với 24.000 ha diện tích trồng bông, hàng năm VN mới chỉ sản xuất ra được 8.000 tấn bông xơ, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu trong nước. Ngoài ra, 70% nhu cầu sợi tổng hợp, 40% nhu cầu sợi xơ ngắn, 40% nhu cầu vải dệt kim và 60% nhu cầu vải dệt thoi vẫn phải nhập khẩu từ nước ngoài.

Cùng với việc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới WTO, VN đã nhận được các ưu đãi thương mại dành cho thành viên cũng như khả năng tiếp cận thị trường quốc tế một cách thuận lợi hơn. Đổi lại, VN cũng phải thực hiện cắt giảm một loạt thuế quan, các loại trợ cấp cũng như dỡ bỏ nhiều rào cản thương mại - những rào cản cho đến nay được dựng nên nhằm bảo vệ các DN trong nước trước các đối thủ nước ngoài. Bên cạnh nỗ lực mở rộng thị trường XK, các DN trong nước cũng cần để ý tránh đánh mất thị trường trong nước. Khó khăn lớn nhất đối với các DN VN hiện nay là họ còn thiếu những nhà tạo mẫu và phát triển thương hiệu tầm cỡ cũng như các nhà phân phối lớn. Việc phải thường xuyên điều chỉnh từ sản xuất hàng loạt sang thực hiện những đơn hàng nhỏ lẻ cũng gây ra nhiều khó khăn cho DN VN.

Trong quá trình chuyển đổi của ngành dệt may, chính phủ chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc đề ra chiến lược phát triển. Nhằm đối phó có hiệu quả với áp lực cạnh tranh từ bên ngoài, nhất thiết phải giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu. Bên cạnh các thị trường truyền thống như Mỹ, EU và Nhật Bản, Việt Nam cũng cần khẳng định được vị trí tại các thị trường mới như Nam Phi, Trung Đông hay là Autralia. Ngoài ra cần thay đổi cơ cấu sản phẩm theo hướng gia tăng các sản phẩm trung và cao cấp.

Các sản phẩm dệt may XK của VN cho đến cuối năm 2006 vẫn bị điều chỉnh bởi hạn mức (quota) của nhiều đối tác thương mại quốc tế. Tuy nhiên, trong năm 2007 này, việc dỡ bỏ quota trong các thị trường chính có thể tạo cơ hội cho dệt may XK tăng trưởng mạnh. XK dệt may trong 9 tháng đầu năm đã đạt mức 5,8 tỷ USD (+31,7% so với cùng kỳ năm trước) và trở thành mặt hàng có kim ngạch XK cao nhất toàn quốc.

Trong quá trình hội nhập quốc tế, để nâng cao năng lực cạnh tranh các DN VN không còn lựa chọn nào khác là phải mạnh dạn đầu tư cải tiến công nghệ và thiết bị. Để có thể đứng vững trong một cuộc cạnh tranh toàn cầu, chủ yếu đến từ các DN Trung Quốc và Ấn Độ, việc hiện đại hoá trang thiết bị trong ngành cũng như tăng mạnh tỷ lệ các nguyên phụ liệu trong nước đã được nghiêm túc xem xét. Mục đích là cho đến năm 2010 khoảng 80 - 90% nguồn vật tư nguyên liệu phải được cung ứng bởi các nhà sản xuất trong nước (tỷ lệ hiện nay 25 - 30%). Mặt khác, theo các chuyên gia trong ngành, DN dệt may sắp tới sẽ cần đến hàng tỷ USD cho đầu tư công nghệ. Ngoài ra, 40% số máy móc thiết bị trong ngành cũng cần phải được thay thế và đổi mới. VN, bởi vậy, sẽ là một thị trường đầy tiềm năng đối với các nhà cung ứng thiết bị quốc tế. Hứa hẹn nhất là thị trường máy kéo sợi, máy dệt, máy dệt kim, thiết bị nhuộm và hồ vải cũng như thiết bị tẩy màu.